Θα τη λατρέψεις σαν Θεά, θα τη μισήσεις σαν τον χειρότερο δυνάστη. Θα θαυμάσεις τα γεμιστά, τις αντοχές, τις ικανότητες και τη δύναμή της, θα εκπλαγείς απ’ τις ατελείωτες ομοιότητές σας και, φυσικά, θα σου ΄ρθει να χαστουκίσεις το μάγουλό σου, γιατί αργά ή γρήγορα θα καταλάβεις πως, ναι, είχε σχεδόν σε όλα δίκιο. Γράφουμε για να θυμηθούμε όλους τους λόγους που αγαπάμε κι έχουμε ανάγκη τη μαμά μας. Για να «κλαφτούμε» λίγο μεταξύ μας για τις ενοχές μας και να πανηγυρίσουμε τη σχέση που τελικά χτίσαμε μαζί της.
Ιδού τα στάδια που περνάει η σημαντικότερη σχέση της ζωής μας: η σχέση μας με τη Ενοχλητική, Τρυφερή, Αρχετυπική Μάνα μας.
Η φάση της παιδικότητας ή Όταν η μαμά είναι όλος σου ο κόσμος
Είναι η περίοδος που συστήνεστε. Η περίοδος που η μία γνωρίζει την άλλη και η αγάπη σας κάνει τα πρώτα βήματα. Είναι τότε που τα τακούνια της σου φαίνονται ομορφότερα από τα γοβάκια της Σταχτοπούτας και τα φουστάνια της πιο εντυπωσιακά από της Ζωζώς. Είναι η περίοδος αυτή που η μαμά σου είναι στα μάτια σου κάτι μεταξύ Παναγίας, Μέριλ Μονρόε, Μαρί Κιουρί και Μητέρας Φύσης.
Είναι η χρυσή εκείνη εποχή που την έχεις ανάγκη όσο τίποτε και κανέναν και που στο πρόσωπό της βλέπεις αυτό που θες κάποτε να γίνεις. Η μαμά σου είναι τότε για ‘σένα ο πιο αστείος, ο πιο έξυπνος, ο πιο φωτεινός κι αγαπησιάρης άνθρωπος στην ιστορία των ανθρώπων.
Η φάση της εφηβείας ή Όταν η μαμά είναι ο Νούμερο 1 εχθρός
Κι όπως λέει και το γνωστό κλισέ «Όλα τα ωραία, κάποτε τελειώνουν», κι έτσι ο δρόμος του άκριτου θαυμασμού και της αγάπης που αναβλύζει ως αστείρευτη πηγή απ’ τα βάθη της παιδικής μας καρδιάς, βρίσκει τοίχο. Κι ο τοίχος λέγεται εφηβεία, κι η εφηβεία είναι ένα ανεξέλεγκτο πάρτι ορμονών. Κι αυτές οι ορμόνες μαντέψτε που θα ξεσπάσουν τα νεύρα τους…
Το ταξίδι αναζήτησης της προσωπικής σου ταυτότητας περνάει δυστυχώς μέσα απ’ τον δρόμο της απόρριψης και ο πρώτος άνθρωπος που θα διαλέξεις να απορρίψεις είναι αυτός που σου μοιάζει και του μοιάζεις όσο κανείς: η δόλια μάνα που παλεύει να τα βγάλει πέρα με τα εντελώς ακατανόητα ξεσπάσματά σου, την ακούραστη αμφισβήτηση και το απαξιωτικό σου ύφος χιλίων καρδιναλίων.
Είναι εκείνη η περίοδος που έχεις για τα καλά διαλέξει τον νούμερο ένα εχθρό, δυνάστη κι εξουσιαστή σου: είναι η μάνα σου που δεν σε κατάλαβε ποτέ, που δεν υπήρξε ποτέ νέα, που είναι άνευ λόγου εναντίον σου και θέλει το κακό σου.
Ας το πούμε ξεκάθαρα: είναι μια περίοδος για την οποία θα έχεις αρκετές τύψεις παρακάτω. Και που θα σε προετοιμάσει για πολλά, αν έχεις κόρη.
Η φάση της νεότητας ή Όταν η μαμά γίνεται φίλη
Κάπου εδώ έρχεται ακόμη ένα γνωστό κλισέ να συνοψίσει το επόμενο στάδιο της σχέσης μας με τη μαμά μας: «ουδέν κακό αμιγές καλού». Αφού έχεις βρίσει, αντιπαθήσει κι χιλιοεκνευρίσει τη μαμά σου στα ταραγμένα εφηβικά σου χρόνια, έρχεται εκείνη η φάση της ζωής που ωριμάζεις με ρυθμούς καταιγιστικούς. Στα 19 σκέφτεσαι για τα 17 «Δεν μπορεί να έλεγα εγώ τέτοια πράγματα», στα 22 αναρωτιέσαι για τα 19 «Πώς είναι δυνατόν να ήμουν εγώ έτσι;» και κάπως έτσι κυλάει η νεότητά σου, μέχρι που το συνειδητοποιείς: η μάνα σου είναι συμπαθητική.
Μπορείς να της μιλήσεις για ό,τι θέλεις, χαίρεσαι πια να τη συστήνεις στους φίλους σου και τη θεωρείς, ξαφνικά, φίλη. Ανακαλύπτεις ότι ήταν άνθρωπος κανονικός πριν γίνει μαμά, ότι είχε δίκιο σε ένα εκνευριστικά μεγάλο ποσοστό αυτών που σου ‘λεγε (και σ’ έκανε να θυμώνεις) κι ότι είναι μια αστείρευτη μηχανή παραγωγής λύσεων για κάθε σου πρόβλημα.
Τότε θα κατανοήσεις αυτό που λένε «Άσε το Google. Η μαμά σου ξέρει» (γιατί, πράγματι, μ’ έναν μυστήριο τρόπο, τα ξέρει όλα) και τότε θα αρχίσεις να αντιλαμβάνεσαι σιγά-σιγά τον αληθινό άνθρωπο πίσω απ’ τον Υπερήρωα Μαμά.
Η φάση της πραγματικής ενηλικίωσης ή Όταν γίνεσαι η μαμά σου
Ίσως και να μην χρειάζεται να πούμε και πολλά εδώ, εμείς όμως θα τα πούμε γιατί είμαστε άνθρωποι κι αισθήματα έχουμε.
Ο λόγος για την-μοιραία-στη-ζωή-κάθε-γυναίκας-φάση «Παναγία μου, έγινα η μάνα μου!». Συνειδητοποίηση βαριά μεν, όχι απαραιτήτως δυσάρεστη δε, αφού –τα ‘παμε και πριν- τη μάνα σου πάει καιρός που τη συμπάθησες. Τώρα, όμως, είναι το στάδιο της συναδελφικότητας. Είστε κι οι δυο μαζί παλεύοντας στον ίδιο στίβο –αυτόν της μητρότητας και της ενηλικίωσης. Είναι τότε που χρειάζεσαι κάθε σταγόνα σοφίας κι εμπειρίας που διαθέτει.
Είναι, εν ολίγοις, η Περίοδος Της Απόλυτης Κατανόησης. Η φάση αυτή που σου δίνει χιλιάδες αφορμές για να μουρμουρίσεις «Α, ρε μάνα…» και άλλες τόσες για να ζητήσεις «συγγνώμη» κι «ευχαριστώ».
Είναι η ωριμότερή σου φάση, που –πώς τα φέρνει η ζωή- μοιάζει όσο καμία άλλη με την πρώτη, αυτήν της γνωριμίας σας. Με μια (σίγουρη) διαφορά: τώρα, ξέρεις ότι εκτός από μαμά είναι και γυναίκα και ερωμένη και φίλη και εργαζόμενη. Και μια ακόμα: τώρα ξέρεις, ότι είναι θνητή.
Σύμπλεγμα της Ηλέκτρας: Πώς ο πατέρας καθορίζει τις ερωτικές επιλογές της κόρης;
Η σχέση ανάμεσα στον πατέρα και την κόρη είναι μοναδική. Ο τρόπος που ο πατέρας αντιμετωπίζει την κόρη του είναι η βάση για τις μετέπειτα σχέσεις της με τους άνδρες. Πολλοί θεωρούν ότι είναι ευκολότερο να μεγαλώσουν γιο παρά κόρη και η συγκεκριμένη θεώρηση, σχετίζεται με το φόβο πως επειδή ανήκουν στο αντίθετο φύλο δεν θα καταφέρουν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της ανατροφής ενός κοριτσιού.
Παρ’ όλα αυτά οι περισσότεροι άνδρες όταν αποκτήσουν κόρη ενθουσιάζονται, μετατρέποντάς την στη «βασίλισσα» της ζωής τους.
Το παιδί κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του έχει σχεδόν αποκλειστική σχέση με τη μητέρα του, που αποτελεί το μοναδικό πρόσωπο φροντίδας, περνώντας πολύ περισσότερο χρόνο μαζί του από ότι οποιοσδήποτε άλλος ενήλικας. Αυτή η κατάσταση έγκειται στους ρόλους που έχουν η μητέρα και ο πατέρας.
Στη συνέχεια, κυρίως στις ηλικίες 3-6 ετών, ο πατέρας επιδρά πιο άμεσα στην ανατροφή του. Το παιδί αντιλαμβάνεται την ύπαρξη του πατέρα και στρέφεται προς αυτόν, που εκπροσωπεί το σύνδεσμο με τον έξω κόσμο (πέρα από τα σύνορα της σχέσης του παιδιού με τη μητέρα). Η παρουσία του γίνεται πιο έντονη και το παιδί συνειδητοποιεί ότι ο πατέρας έχει σημαντικό ρόλο στη ζωή του.
Ο πατέρας επιδρά σημαντικά στην κοινωνική και σεξουαλική ταυτότητα του κοριτσιού, καθώς και στην ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Στο πλαίσιο του συμπλέγματος της Ηλέκτρας (το αντίστοιχο του Οιδιποδείου συμπλέγματος), το κορίτσι επιθυμεί την «κατάκτηση» του πατέρα και την «εκτόπιση» της μητέρας, την οποία βιώνει ανταγωνιστικά. Στην εξέλιξη του, το κορίτσι συνειδητοποιεί ότι δε μπορεί να έχει τον πατέρα της και ταυτίζεται με τη μητέρα. Προσπαθεί να της μοιάσει, καθιστώντας την ως πρότυπό της, με στόχο την αποδοχή από τον πατέρα και την εύρεση μελλοντικού συντρόφου με τα αντίστοιχα στοιχεία του πατέρα της. Το κορίτσι βλέπει στον πατέρα τον ιδανικό σύντροφο, σχηματίζοντας μέσα από το πρότυπό του την εικόνα για τον ανδρικό ρόλο και τις ανδρικές συμπεριφορές. Επίσης, με την εξέλιξη – επίλυση, του συμπλέγματος της Ηλέκτρας, το παιδί αποδέχεται τους κανόνες και τις αξίες του που διαμορφώνουν το Υπερεγώ, δηλαδή τη συνείδηση.
Ο πατέρας εκπροσωπεί τη δύναμη και την εξουσία μέσα στην οικογένεια και συνεπώς επηρεάζει είτε θετικά είτε αρνητικά την επιλογή του συντρόφου της κόρης, κατευθύνοντας κατά κάποιο τρόπο τις μελλοντικές της προσδοκίες και επιλογές. Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να επιλέγουμε αυτό που μας είναι οικείο, ακόμα και αν είναι δυσάρεστο ή αυτοκαταστροφικό, παρά να επιλέγουμε αυτό που θα θέλαμε. Είναι πιθανό, μία γυναίκα να έλκεται από άνδρες που συμπεριφέρονται όπως ο πατέρας της στη μητέρα της ή και στην ίδια, ή από άνδρες με εντελώς αντίθετη συμπεριφορά από του πατέρα της. Τέτοιου είδους βιώματα ανιχνεύονται συχνά πίσω από επανειλημμένες τραυματικές σχέσεις.
Η εικόνα που θα σχηματίσει το κορίτσι για τον εαυτό του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στάση του πατέρα της. Είναι σημαντικό η κόρη μεγαλώνοντας να λάβει την αγάπη και το σεβασμό για το φύλο της από τον πατέρα.
Έτσι, θα νιώσει ασφάλεια και θα ενισχυθεί η αυτοεκτίμηση της. Αν ο πατέρας μέσω των λόγων του και της συμπεριφοράς του, υποτιμά τις γυναίκες, θεωρώντας τες κατώτερες από τους άνδρες, με περιορισμένες δυνατότητες, πιθανώς να μεταφέρει στην κόρη του αισθήματα ανεπάρκειας και τάσεις υποταγής στο ανδρικό φύλο.
Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που η κόρη, τον ακούει να υποτιμά συστηματικά τη μητέρα της η οποία λειτουργεί ως πρόσωπο ταύτισης για την ίδια.
Τα προηγούμενα χρόνια ο ρόλος του πατέρα στη ζωή του παιδιού θεωρούταν επικουρικός, με τη μητέρα να έχει την αποκλειστική ευθύνη ανατροφής του. Όμως η φυσική ή η ψυχολογική απουσία του πατέρα, είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην εμπιστοσύνη του κοριτσιού στο άλλο φύλο και να δημιουργήσει ισχυρό πλήγμα στην αυτοπεποίθησή του.
Κόρη μίας ανταγωνιστικής μητέρας: «Άσε με να ζήσω, μη με καταβροχθίζεις»
Είναι σε όλους μας γνωστό, το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα το οποίο αναφέρεται σε ένα από τα ψυχοσεξουαλικά στάδια ανάπτυξης ενός αγοριού, στο οποίο το αγόρι, ασυνείδητα, επιθυμεί σεξουαλικά το γονέα του αντίθετου φύλου δηλαδή τη μητέρα, ενώ παράλληλα, νιώθει αντιζηλία για το γονέα του ίδιου φύλου, τον πατέρα.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με το σύνδρομο της Ηλέκτρας. Το κορίτσι, σε ένα από τα ψυχοσεξουαλικά στάδια ανάπτυξης του, επιθυμεί τον πατέρα και τρέφει αντιζηλία και αρνητικά συναισθήματα προς τη μητέρα.
Στο πλαίσιο του συμπλέγματος της Ηλέκτρας, το κορίτσι ανταγωνίζεται τη μητέρα, θεωρώντας την αντίζηλό της. Είναι επιθετική απέναντι της και αυτή η επιθετικότητα, δημιουργεί στην ίδια, αγωνία και ενοχή.
Σε μια ομαλή εξέλιξη, η κόρη ξεπερνάει αυτό το στάδιο, όταν αρχίζει να ταυτίζεται με το γονέα του ίδιου φύλου, δηλαδή την μητέρα.
Αρχίζει να κάνει πράγματα όπως εκείνη, να ντύνεται, να μιλάει και να συμπεριφέρεται όπως η μητέρα της.
Τότε ταυτίζεται μαζί της και αρχίζει να γοητεύει και έτσι επέρχεται η λύση του συνδρόμου. Συχνά όμως το στάδιο αυτό δεν ξεπερνιέται ομαλά και τότε αρχίζουν τα προβλήματα.
Η μητέρα όπως όλοι γνωρίζουμε, είναι το πρώτο αντικείμενο αγάπης στη ζωή μας, ο «σημαντικός άλλος».
Η σχέση μητέρας-κόρης είναι η πιο ισχυρή μεταξύ των γυναικών και είναι εκείνη που θα αποτελέσει το πρότυπο για τις μετέπειτα διαπροσωπικές σχέσεις της κόρης, δεδομένου ότι η κόρη, μέσω της μητέρας της, γνωρίζει συνειδητά ή ασυνείδητα τη γυναικεία φύση και τον τρόπο που σκέφτεται και συμπεριφέρεται μια γυναίκα, διαμορφώνοντας έτσι, τη δική της ταυτότητα.
Με τον ίδιο τρόπο, διαμορφώνεται και η εικόνα της για τον εαυτό της.
Όταν η μητέρα είναι υποστηρικτική προς τις επιθυμίες της κόρης και καλύπτει τις συναισθηματικές της ανάγκες, εκείνη σχηματίζει θετική εικόνα για τον εαυτό της, αναγνωρίζοντας τις ικανότητες, τα ταλέντα και τα καλά στοιχεία της προσωπικότητας της.
Επιπλέον, ενισχύεται η ασφάλεια που βιώνει για το περιβάλλον της και ευνοείται η κοινωνική της προσαρμογή.
Αντίθετα, όταν η μητρική αγάπη δίνεται υπό προϋποθέσεις ή δεν δίνεται καθόλου παρά μόνο σαν καθήκον, δημιουργείται ένας ανασφαλής δεσμός ανάμεσα στη μητέρα και στην κόρη, με πολλαπλές συνέπειες στην ψυχική υγεία της δεύτερης και αφήνοντας της ένα μεγάλο κενό, το οποίο πιθανώς θα προσπαθεί να γεμίσει διαρκώς, χωρίς αποτέλεσμα.
Ένα σημαντικό στοιχείο το οποίο ανιχνεύεται στη σχέση μητέρας – κόρης με άλυτο σύμπλεγμα, είναι ο ανταγωνισμός, ο οποίος μπορεί να υπάρχει και από τις δύο πλευρές και εμφανίζεται κυρίως στην εφηβεία. Τότε που η κόρη μετά από τόσα χρόνια εξιδανίκευσης της μητέρας, πλέον την αμφισβητεί έχοντας την ανάγκη να αποτινάξει την εξουσία της από πάνω της και να καταφέρει να αυτονομηθεί.
Είναι τότε που η μητέρα έχει αρχίσει να μεγαλώνει, αφήνοντας πίσω της, την εποχή της νεότητας, (πλήγμα βαρύ για τις περισσότερες γυναίκες) και η ζήλεια προς την νεότερη και ομορφότερη γυναίκα-κόρη, είναι ένας λόγος ανταγωνισμού.
Από την άλλη, ένας πολύ δεμένος πατέρας με την κόρη, ένα άλυτο σύμπλεγμα, οξύνει την κατάσταση, κάνοντας τη μητέρα να νιώθει παραμελημένη και δημιουργώντας της τον τεράστιο φόβο πως κινδυνεύει να χάσει τον θρόνο της και το χειρότερο απ’ όλα είναι πως η ίδια της η κόρη είναι εκείνη που πρόκειται να την αποκαθηλώσει.
Έτσι λοιπόν όπως κάθε βασίλισσα, όταν κινδυνεύει να χάσει τον θρόνο της, βάζει σε εφαρμογή διάφορα πανούργα σχέδια.
Αν δε η κόρη, φαίνεται να πετυχαίνει και σε επαγγελματικό επίπεδο, τότε τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο. Στο πρόσωπο της, η μητέρα βλέπει όσα η ίδια δεν μπόρεσε ποτέ να είναι, όσα η ίδια ποτέ δεν κατάφερε και αυτό την κλονίζει εντελώς, κάνοντας τον ανταγωνισμό ακόμη μεγαλύτερο.
Το φυσιολογικό και το υγιές, είναι μια μητέρα να είναι περήφανη για την κόρη της και να θέλει να την δει ευτυχισμένη. Όμως μια μητέρα με τους παραπάνω φόβους βλέποντας την κόρη της ως απειλή και την προσοχή να αποσπάται από εκείνη, ξεκινά να εκφράζει τη δυσαρέσκειά της με αντίποινα, τιμωρίες και επιβολή.
Εδώ δεν θα πρέπει να παραλείψουμε και τη συμβολή της κόρης σε όλο αυτό το παιχνίδι. Μια κόρη που συναισθηματικά χρειάζεται πολύ τη μητέρα της και γνωρίζει πως ότι και αν της συμβεί θα τρέξει σε εκείνη, αλλά παράλληλα διεκδικεί την τρυφερότητα και την προσοχή του πατέρα της, ο οποίος θα αποτελέσει και το βασικό πρότυπο του αυριανού άνδρα της.
Επομένως η σύγκρουση και η ανταγωνισμός, πυροδοτείται συνεχώς, μην αφήνοντας να δημιουργηθεί μια ισορροπημένη σχέση, μεταξύ μητέρας – κόρης.
Επομένως, έχουμε μια μητέρα, η οποία αρνείται να παραδώσει τη σκυτάλη στην κόρη της, έχοντας μια ανομολόγητη σκέψη που ουρλιάζει δυνατά: «Μην μου θυμίζεις με την παρουσία σου αυτό που πλέον δεν μπορώ να είμαι;» όταν η κόρη φωνάζει επίσης «Άσε με να ζήσω, μην με καταβροχθίζεις με την παρουσία σου;».
Παρόλα αυτά, πολλές φορές, ανάλογα με τον χαρακτήρα της, μια μητέρα, θεωρώντας την κόρη της αντανάκλαση του εαυτού της, απαιτεί από εκείνη να ξεχωρίζει, ώστε να μπορεί η ίδια να καυχιέται στους γύρω της.
Στην ουσία όμως, εκείνο που της ζητάει, είναι να είναι καλή κόρη αλλά όχι τόσο, ώστε να την επισκιάζει.
Η κόρη από την άλλη, αφενός πασχίζει να μοιάσει στη μητέρα και αφ’ ετέρου, νιώθει την περιφρόνηση και την επιθετική συμπεριφορά της, αδυνατώντας να καταλάβει τον λόγο. Θεωρεί πως φταίει η ίδια που δεν είναι ποτέ αρκετά καλή όσο η μητέρα θα ήθελε να είναι, πως φταίει που κάνει τα πάντα λάθος και αρχίζει να πιστεύει πως δεν αξίζει ακόμη και όταν τα επιτεύγματα της είναι εμφανή.
Ως αποτέλεσμα, δυσκολεύεται να δομήσει σωστά, την αίσθηση που έχει για τον εαυτό της, δυσκολεύεται να κατανοήσει πώς πρέπει τελικά να είναι ή πώς είναι σωστό να είναι.
Σε κάθε της κατόρθωμα, δέχεται τα πυρά της μητέρας με αποτέλεσμα όχι μόνο να μπερδεύεται ακόμη περισσότερο, αλλά συχνά στο τέλος να παραιτείται, εξαγοράζοντας την αγάπη της μητέρας, πουλώντας την ελευθερία της ψυχής της, δεδομένου πως η βαθύτερη ανάγκη της, όπως και κάθε παιδιού, είναι να είναι αγαπητή και αρεστή.
Ο ρόλος του ζευγαριού
Ως κλείσιμο θα αναφερθώ σε έναν πολύ σημαντικό ρόλο, ο οποίος κατέχει ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη σχέση και είναι ο ρόλος του ζευγαριού, ο οποίος επηρεάζει όχι μόνο τη σχέση μητέρα – κόρης αλλά και όλες τις υπόλοιπές σχέσεις της τελευταίας.
Εάν η σχέση του ζευγαριού λοιπόν, είναι αρκετά καλή και οι δυο γονείς, στέκονται σταθερά με αυτογνωσία και επίγνωση των δικών τους προσωπικών θεμάτων και μη φέρνοντας τα, μέσα στη σχέση τους με τα παιδιά τους και αν με αγάπη θέτουν τα όρια και παραμένουν στη θέση τους, τότε και το στάδιο της ζήλειας και του ανταγωνισμού μεταξύ μητέρας και κόρης, θα είναι πιο ήπιο και ισορροπημένο.
Οι σχέσεις μητέρας – κόρης είναι περίπλοκες
Μπορείς ακόμα να θυμηθείς αυτές τις λέξεις και αυτό το συναίσθημα όταν μαθαίνεις το φύλο του παιδιού…. Ωωωω είναι κορίτσι !!! Ένα μικρό κοριτσάκι, πόσο τυχερή είμαι! Μια προέκταση του εαυτού μου! Πόσο συναρπαστικό, πόσο ξεχωριστό, πόσο σημαντικό!
Θα είμαστε τόσο κοντά η μια στην άλλη! θα είμαστε οι καλύτερες φίλες!
Θα λέμε η μια στην άλλη μυστικά, θα μοιραζόμαστε όνειρα, φόβους, σχέδια για το μέλλον… με ένα τρόπο που μόνο η μάνα με την κόρη μπορούν πραγματικά να κάνουν ….
Αυτό όμως που δεν μπορείς να φανταστείς είναι ότι υπάρχει και μια άλλη πλευρά σ’ αυτή την τόσο ιδιαίτερη σχέση …. μια πλευρά που μπορεί να είναι περίπλοκη, δύσκολη και μερικές φορές νοιώθεις ότι είναι εντελώς αδύνατη.
Η ΠΕΡΙΠΛΟΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ – ΚΟΡΗΣ
Οι σχέσεις μητέρας-κόρης είναι περίπλοκες, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο σύνολο συναισθημάτων που προσδιορίζει μόνο αυτή τη δυαδική σχέση μητέρας-κόρης. Ακόμη και οι πιο υγιείς σχέσεις μπορεί μερικές φορές, να είναι γεμάτες με πραγματικές προκλήσεις. Είναι ίσως ο σημαντικότερος δεσμός που αντικατοπτρίζει την διαφοροποίηση, την αυτονομία και την ανεξαρτησία της κόρης στα πλαίσια της συνεχούς εγγύτητας και συναισθηματικής υποστήριξης από τη μητέρα της.
Μητέρες και κόρες μπορεί να τσακώνονται, να μαλώνουν, να κλαίνε, να κατηγορούν η μια την άλλη, να παραπονιούνται συνεχώς… και παρόλα αυτά ο δεσμός τους να γίνεται ισχυρότερος. Δεν μπορούν να καταλάβουν τι συμβαίνει… γιατί συμβαίνει.. Νιώθουν ότι είναι ένα εκατομμύριο μίλια μακριά η μια από την άλλη …
Γιατί άραγε;
Μια γυναίκα, φέρνοντας στον κόσμο μια κόρη βρίσκεται αντιμέτωπη όχι μόνο με ένα βρέφος, με ένα μικρό κορίτσι, μια μελλοντική γυναίκα, αλλά ενδεχομένως και με δικές της άλυτες συγκρούσεις από το παρελθόν, με την αποκάλυψη βαθιά θαμμένων συναισθημάτων της, με τις ελπίδες και τα ανεκπλήρωτα όνειρά της.
Αυτό λειτουργεί σαν σεισμός μέσα της. Με τη γέννηση της κόρης της και καθώς εκείνη μεγαλώνει, μπορεί να αναδυθούν ανεπίλυτες συγκρούσεις και τραύματα από τη σχέση της με δική της μητέρα, πληγές που εξακολουθούν να προκαλούν πόνο. Η γυναίκα αυτή είναι ταυτόχρονα, η μητέρα του παιδιού που θα γεννηθεί και η κόρη της μητέρας που την έχει γεννήσει.
Από την άλλη το μικρό κορίτσι, ταυτίζεται μαζί της, την βλέπει σαν θεά, την τοποθετεί σε ένα βάθρο εκεί ψηλά, την εξιδανικεύει και θέλει να της μοιάσει. Με την πάροδο του χρόνου τα συναισθήματα αλλάζουν… περνάνε από διάφορα στάδια, από την παιδική ηλικία του κοριτσιού ως την ενηλικίωση του.
Στην μεταβατική περίοδο της εφηβείας η μαμά «κατεβαίνει» από το βάθρο της και στα μάτια της έφηβης κόρης γίνεται ελεγκτική, τυραννική, έχει χίλια ελαττώματα και νιώθει ότι δεν την καταλαβαίνει.
Μερικές φορές μπορεί να κουλουριάζεται δίπλα στη μητέρα της για να συζητήσει μαζί της και άλλες φορές βγαίνει από το δωμάτιο, γεμάτη θυμό, φωνάζοντας ότι μόνο οι φίλοι της την καταλαβαίνουν. Μερικές φορές προσποιείται ότι ξέρει τα πάντα για τα πάντα και απορρίπτει οτιδήποτε της λέει η μητέρας της και άλλες φορές ρουφάει τις γνώσεις της μητέρας της σαν σφουγγάρι και ζητάει τις συμβουλές της για όσα την απασχολούν. Μαλώνουν για τα πάντα, για ρούχα, δουλειές του σπιτιού, φίλους, ενδιαφέροντα, ακόμη και για τον τρόπο ζωής της μητέρας, τον οποίο, ενώ πριν το κορίτσι θαύμαζε και αποδεχόταν, τώρα επικρίνει, απαιτεί και ξεσηκώνεται σε ανοιχτή εξέγερση.
Είναι το δύσκολο αλλά απαραίτητο στάδιο που θα οδηγήσει την κόρη στη διαμόρφωση της δικής της ταυτότητας και της αυτονομίας.
Στη συνέχεια, καθώς η κόρη ενηλικιώνεται, αποκτά σύντροφο και δικά της παιδιά συνειδητοποιεί ξαφνικά ότι η μητέρα της είναι κι αυτή μια άλλη γυναίκα, ένας άνθρωπος, με πραγματικές διαστάσεις. Έχει και αυτή ζωή, όνειρα και ίσως μια πληγωμένη καρδιά που κανείς δεν γνωρίζει. Από την άλλη κι η μητέρα αρχίζει σιγά σιγά να χαλαρώνει με την πάροδο των χρόνων και να γίνεται κάποια που η κόρη της μπορεί να εμπιστεύεται.
Ποιοι είναι οι λόγοι για τους οποίους είναι τόσο πολύτιμη αυτή η σχέση;
Μια υπαρξιακή προσέγγιση για τη σχέση του έρωτα με τον σεξουαλικό πόθο, την αγάπη, αλλά και τις απροσπέλαστες Σκιές μέσα μας.
Η ανάπτυξη της γυναίκας συνδέεται στενά με τη σχέση της με τη μητέρα της. Για την κόρη, το πρώτο της πρότυπο, η πρώτη της καλύτερη φίλη, είναι η μητέρα της. Και για μια μητέρα, η κόρη της είναι μια αντανάκλαση.
H αίσθηση του εαυτού ως πρόσωπο, εξελίσσεται μέσα από την προσκόλλησή της και την ταύτιση με τη μητέρα της. Αυτή η σχέση είναι το σημείο εκκίνησης για την ανάπτυξη της γυναίκας και παράλληλα γίνεται το πρότυπο για όλες τις άλλες σχέσεις.
Τι σημαίνει να δημιουργήσεις μια «υγιή» σχέση μητέρας-κόρης όσο μεγαλώνει η κόρη σου;
Μια «υγιής» σχέση μητέρας – κόρης είναι μια σχέση που επιτρέπει την εγγύτητα και την ενότητα, αλλά ταυτόχρονα και την ανεξαρτησία. Είναι μια σχέση γεμάτη φροντίδα και αγάπη και ταυτόχρονα διασκεδαστική και ανόητη.
Ένα αόρατο νήμα μας συνδέει και διατηρεί τη σχέση μας ζωντανή μέσα στα ταραγμένα χρόνια. Μερικές φορές, ο θυμός μας είναι η ενέργεια που χρειαζόμαστε για να μεγαλώσουμε και να συνεχίσουμε τη ζωή μας.
«Χρησιμοποιούμε» τις μητέρες μας. Τις μισούμε για να αγαπήσουμε τον εαυτό μας. Ορκιζόμαστε ότι δεν θα γίνουμε ποτέ σαν αυτές. Τις περιφρονούμε όταν δεν θέλουμε να παραδεχτούμε ότι περιφρονούμε τον εαυτό μας. Ξεσπάμε με λόγια και πράξεις που ξέρουμε ότι κόβουν σαν ξυράφια και πονάνε…. πολύ!
Νομίζουμε ότι θα είναι πάντα έτσι: εμείς εδώ κι αυτές… εκεί πέρα.
Όμως η ανθεκτικότητα της σχέσης μητέρας κόρης δυναμώνει με την πάροδο του χρόνου. Μετά από όλα αυτά τα χρόνια τσακωμών, χαρακτηρισμών, ψυχρότητας ή καμίας επικοινωνίας, ανακαλύπτουμε ότι κάτω από όλα αυτά υπάρχει αγάπη. Και… πραγματικά θέλουμε και χρειαζόμαστε μια καλύτερη σχέση με τη μητέρα μας!
Μας καθορίζουν οι μητέρες μας και βρίσκουμε τις ταυτότητές μας, εν μέρει, σε αυτές και στα μαθήματα ζωής τους.
Όσο μεγαλώνουμε, βλέπουμε τις δυνάμεις της μητέρας μας να ξεδιπλώννται. Βλέπουμε τα γεγονότα του παρελθόντος με νέο πρίσμα. Απευθυνόμαστε σε αυτές για συμβουλές και καθοδήγηση , ακόμα κι αν πρόκειται να ακούσουμε «μην κάνεις τα λάθη που έκανα εγώ» ή «στα έλεγα εγώ»
Οι κόρες που σιχαίνονται τις επιλογές της μητέρας τους αρχίζουν να καταλαβαίνουν τους λόγους που τις έκαναν και μέσα από τις δικές τους κακές επιλογές, κατανοούν.
Οι μητέρες μας, οι κόρες μας, μας καθορίζουν. Είμαστε αυτές που είμαστε, και καλώς ή κακώς το οφείλουμε σε αυτές. Βλέπουμε το πρόσωπο τους και ταυτόχρονα βλέπουμε το παρελθόν και το μέλλον μας.
Ήταν ανεπαρκείς μητέρες; Ίσως…..μερικές φορές… αρκετές φορές….Αλλά αυτό δεν μειώνει τη δύναμή τους ή την ανάγκη μας να τις έχουμε στη ζωή μας.
Το παράδοξο είναι ότι η μητέρα μας είναι το πρότυπο μας ως γυναίκες και ενώ θέλουμε απελπισμένα αυτή τη σύνδεση, ταυτόχρονα απεχθανόμαστε να είμαστε σαν αυτήν!
Τελικά, οι περισσότερες μαθαίνουμε να κάνουμε τουλάχιστον ως ένα βαθμό ειρήνη με τις μητέρες μας και οι μητέρες με τις κόρες τους. Δεν είναι θέμα συνείδησης. Απλά έτσι είναι… Είναι στο DNA μας.
Και πάλι γιατί;
Ήξερες ότι ….. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Neuroscience, μητέρες και κόρες μοιράζονται μια ομοιότητα στον εγκέφαλο που μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο χειρίζονται τη σχέση τους (Yamagata, et. al., 2016).
Το τμήμα του εγκεφάλου που ρυθμίζει το συναίσθημα είναι περισσότερο παρόμοιο μεταξύ μητέρων και κορών παρά μεταξύ μητέρων και γιων, πατέρων και κορών ή πατέρων και γιων.
Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι μαμάδες μπορούν να σχετίζονται περισσότερο με τις κόρες τους και ταυτόχρονα, μπορεί να εξηγεί γιατί οι μαμάδες και οι κόρες μπορεί να προκαλούν η μία την άλλη περισσότερο.
